ЁЯФеCTET 2026 рд╕ाрдаी рдмाрд▓ рд╡िрдХाрд╕ (CDP) рдиोрдЯ्рд╕ – рд╕ोрдк्рдпा рднाрд╖ेрдд
CTET CDP Notes 2026
рдмाрд▓ рд╡िрдХाрд╕ рдПрд╡ं рд╢िрдХ्рд╖ाрд╢ाрд╕्рдд्рд░
ab-educations рдм्рд▓ॉрдЧ | рд╡िрд╢ाрд▓ рд╕рд░ | рдоाрд▓ेрдЧाрд╡
PDF рд╕ेрд╡ рдХрд░рдиे рдХा рддрд░ीрдХा: рдКрдкрд░ рдмрдЯрди рджрдмाрдПँ → рдк्рд░िंрдЯ рдбाрдпрд▓ॉрдЧ рдоें “Save as PDF” / “PDF рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕рд╣ेрдЬें” рдЪुрдиें
рез. CTET CDP рдкाрда्рдпрдХ्рд░рдо (рейреж рдк्рд░рд╢्рди)
рдЕ) рдмाрд▓ рд╡िрдХाрд╕ (резрел рдк्рд░рд╢्рди)
рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा, рд╕िрдж्рдзाрди्рдд, рдЖрдиुрд╡ांрд╢िрдХрддा-рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг, рд╕рдоाрдЬीрдХрд░рдг, рдкिрдпाрдЬे-рдХोрд╣рд▓рдмрд░्рдЧ-рд╡ाрдпрдЧोрдд्рд╕рдХी, рдмाрд▓ рдХेрди्рдж्рд░िрдд рд╢िрдХ्рд╖ा, рдмрд╣ु-рдЖрдпाрдоी рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा, рднाрд╖ा рдПрд╡ं рд╡िрдЪाрд░, рд▓िंрдЧ, рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЕंрддрд░, рдоूрд▓्рдпांрдХрди
рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдЕрд╡рдзाрд░рдгा, рд╕िрдж्рдзाрди्рдд, рдЖрдиुрд╡ांрд╢िрдХрддा-рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг, рд╕рдоाрдЬीрдХрд░рдг, рдкिрдпाрдЬे-рдХोрд╣рд▓рдмрд░्рдЧ-рд╡ाрдпрдЧोрдд्рд╕рдХी, рдмाрд▓ рдХेрди्рдж्рд░िрдд рд╢िрдХ्рд╖ा, рдмрд╣ु-рдЖрдпाрдоी рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा, рднाрд╖ा рдПрд╡ं рд╡िрдЪाрд░, рд▓िंрдЧ, рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рдЕंрддрд░, рдоूрд▓्рдпांрдХрди
рдм) рд╕рдоाрд╡ेрд╢ी рд╢िрдХ्рд╖ा (рел рдк्рд░рд╢्рди) — рд╡ंрдЪिрдд, рдмाрдзिрдд, рдк्рд░рддिрднाрд╢ाрд▓ी рдПрд╡ं рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕рдХ्рд╖рдо рдмрдЪ्рдЪे
рдХ) рд╕ीрдЦрдиा рдПрд╡ं рд╢िрдХ्рд╖рдгрд╢ाрд╕्рдд्рд░ (резреж рдк्рд░рд╢्рди) — рдмрдЪ्рдЪे рдХैрд╕े рд╕ीрдЦрддे рд╣ैं, рдЕрдзिрдЧрдо рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा, рдк्рд░ेрд░рдгा, рднाрд╡рдиा
реи. рд╡ृрдж्рдзि рдПрд╡ं рд╡िрдХाрд╕
| рд╡ृрдж्рдзि (Growth) | рд╡िрдХाрд╕ (Development) |
|---|---|
| рдоाрдкी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै (рдКँрдЪाрдИ, рд╡рдЬрди) | рдоाрдкрдиा рдХрдаिрди (рдЕрдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖) |
| рдХेрд╡рд▓ рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рдкрдХ्рд╖ | рд╢ाрд░ीрд░िрдХ + рдоाрдирд╕िрдХ + рд╕ाрдоाрдЬिрдХ + рд╕ंрд╡ेрдЧाрдд्рдордХ (PCSE) |
| рдкрд░िрдкрдХ्рд╡рддा рдХे рдмाрдж рд░ुрдХ рдЬाрддी рд╣ै | рдЬрди्рдо рдкूрд░्рд╡ рд╕े рдоृрдд्рдпु рддрдХ рдЪрд▓рддा рд░рд╣рддा рд╣ै |
| рдкрд░िрдоाрдгाрдд्рдордХ | рдкрд░िрдоाрдгाрдд्рдордХ + рдЧुрдгाрдд्рдордХ |
рд╕ूрдд्рд░ : рд╡िрдХाрд╕ = рдЖрдиुрд╡ंрд╢िрдХрддा × рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг (D = H × E)
рей. рдмाрд▓ рд╡िрдХाрд╕ рдХे рд╕िрдж्рдзाрди्рдд
- рд╕рдоाрди рдк्рд░рддिрдоाрди рдХा рд╕िрдж्рдзाрди्рдд
- рд╡िрдХाрд╕ рдХी рджिрд╢ा рдХा рд╕िрдж्рдзाрди्рдд (рдорд╕्рддрдХाрдзोрдоुрдЦी + рд╕рдоीрдкрд╕्рде-рджूрд░рд╕्рде)
- рдиिрд░ंрддрд░рддा рдХा рд╕िрдж्рдзाрди्рдд
- рд╕ाрдоाрди्рдп рд╕े рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдХ्рд░िрдпाрдУं рдХा рд╕िрдж्рдзाрди्рдд
- рдкूрд░्рд╡ाрдиुрдоाрди рдХा рд╕िрдж्рдзाрди्рдд
- рдПрдХीрдХрд░рдг рдХा рд╕िрдж्рдзाрди्рдд
- рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рднिрди्рдирддा рдХा рд╕िрдж्рдзाрди्рдд (D = H × E)
- рд╡рд░्рддुрд▓ाрдХाрд░ рдмрдиाрдо рд░ेрдЦीрдп рдк्рд░рдЧрддि
- рдЕंрддрд░рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡िрдХाрд╕ рдХा рд╕िрдж्рдзाрди्рдд
рек. рдмाрд▓ рд╡िрдХाрд╕ рдХी рдЕрд╡рд╕्рдеाрдПँ
- рдк्рд░рд╕рд╡рдкूрд░्рд╡ — реп рдорд╣ीрдиे
- рд╢ैрд╢рд╡ाрд╡рд╕्рдеा (реж-реи) — рдЬ्рдЮाрдиेंрдж्рд░िрдпाँ, рддीрд╡्рд░ рд╢ाрд░ीрд░िрдХ-рдоाрдирд╕िрдХ рд╡िрдХाрд╕
- рдкूрд░्рд╡ рдмाрд▓्рдпाрд╡рд╕्рдеा (реи-рем) — Joy Age, рдЕрдиुрдХрд░рдг, рднाрд╖ा рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рдХाрд▓
- рдЙрдд्рддрд░ рдмाрд▓्рдпाрд╡рд╕्рдеा (рем-резреи) — рддाрд░्рдХिрдХ рдЪिंрддрди, рдЯोрд▓ी
- рдХिрд╢ोрд░ाрд╡рд╕्рдеा (резреи-резрео) — рддूрдлाрди рдПрд╡ं рддрдиाрд╡ (рд╕्рдЯैрдирд▓ी рд╣ॉрд▓), рдЕрдоूрд░्рдд рдЪिंрддрди
рел. рдмुрдж्рдзि
- рдеॉрд░्рдирдбाрдЗрдХ : рдоूрд░्рдд, рдЕрдоूрд░्рдд, рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдмुрдж्рдзि
- IQ рд╕ूрдд्рд░ (рдЯрд░्рдорди) : (MA ÷ CA) × резрежреж
- рд╣ॉрд╡рд░्рдб рдЧाрд░्рдбрдирд░ — рдмрд╣ुрдЖрдпाрдоी рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा (реп рдк्рд░рдХाрд░)
рем. рдЕрдзिрдЧрдо рдХे рд╕िрдж्рдзाрди्рдд
- рдеॉрд░्рдирдбाрдЗрдХ — Trial & Error (рдЕрдн्рдпाрд╕, рддрдд्рдкрд░рддा, рдк्рд░рднाрд╡)
- рдкाрд╡рд▓ॉрд╡ — Classical Conditioning (рдХुрдд्рддा рдк्рд░рдпोрдЧ)
- рд╕्рдХिрдирд░ — Operant Conditioning (рдкुрдирд░्рдмрд▓рди)
- рдмंрдбूрд░ा — Social Learning (Bobo Doll)
- рдХोрд╣рд▓рд░ — Insight / Gestalt (рдЪिंрдкैंрдЬी)
рен. рдкिрдпाрдЬे – рд╕ंрдЬ्рдЮाрдиाрдд्рдордХ рд╡िрдХाрд╕
| рдЕрд╡рд╕्рдеा | рдЖрдпु | рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПँ |
|---|---|---|
| рд╕ंрд╡ेрджी-рдЧाрдордХ | реж-реи | рдЬ्рдЮाрдиेंрдж्рд░िрдп + рдЧाрдордХ рдХ्рд░िрдпा |
| рдкूрд░्рд╡ рд╕ंрдХ्рд░िрдпाрдд्рдордХ | реи-рен | рдк्рд░рддीрдХाрдд्рдордХ рдЦेрд▓, рдЕрд╣ंрдХेрди्рдж्рд░िрдд |
| рдоूрд░्рдд рд╕ंрдХ्рд░िрдпाрдд्рдордХ | рен-резрез | рдоूрд░्рдд рдЪिंрддрди, рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг |
| рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рд╕ंрдХ्рд░िрдпाрдд्рдордХ | резрез+ | рдЕрдоूрд░्рдд рдЪिंрддрди, рдиिрдЧрдордиाрдд्рдордХ рддрд░्рдХ |
рдЖрдд्рдорд╕ाрдд्рдХрд░рдг + рд╕рдоाрдпोрдЬрди + рд╕ाрдо्рдпрдзाрд░рдг + Schema
рео. рд╡ाрдпрдЧोрдд्рд╕्рдХी рдПрд╡ं рдПрд░िрдХ्рд╕рди
- рд╡ाрдпрдЧोрдд्рд╕्рдХी — ZPD + Scaffolding
- рдПрд░िрдХ्рд╕рди — рео рдордиोрд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЕрд╡рд╕्рдеाрдПँ
реп. рдЕрднिрдк्рд░ेрд░рдгा рдПрд╡ं рдоूрд▓्рдпांрдХрди
- рдоैрд╕्рд▓ो — рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдУं рдХा рдкिрд░ाрдоिрдб
- Assessment for Learning (Formative)
- Assessment of Learning (Summative)
- CCE + SBA + рдкोрд░्рдЯрдлोрд▓िрдпो
резреж. рдмाрд▓ рдХेрди्рдж्рд░िрдд рдПрд╡ं рдк्рд░рдЧрддिрд╢ीрд▓ рд╢िрдХ्рд╖ा
- рдмाрд▓ рдХेрди्рдж्рд░िрдд — рдмрдЪ्рдЪा рдХेрди्рдж्рд░ рдмिрди्рджु (рдЧीрдЬूрднाрдИ рдмрдзेрдХा)
- рдк्рд░рдЧрддिрд╢ीрд▓ — Learning by doing (рдЬॉрди рдб्рдпूрдИ)